Idee des Tages

berlin vil laga seg eit fjell! eit retteleg fagert fjell var det òg, om eg skal ta på meg å vurdera slikt. lønahorgi heime er sjølvsagt litt finare, men det er jo også firehundre meter høgre enn berlinfjellet, so det spørst om det stiller i ei anna klasse:

(trykk på biletet for å koma til ulvund si side)

men i alle fall: fjell i berlin er superprimaklasse! om ein ser vekk frå bergen nett no, er det truleg ingen by i verda som grev meir i gatene sine enn berlin, så mold til å byggja fjell med har dei sikkert nok av. eg er likevel særs spent på korleis dei tenkjer å hindra fjellet i å rasa ut – det er jo ikkje ekte berg inni, og dei har visjonar om å laga skianlegg og alt. skal vel mura opp eitkvart inni. eg følgjer spent med vidare!

 

ja greit, likestilling

anten det no vert gjort for å fremja kvinner i akademia eller berre for å representera den typiske studentmassa på språkfag;

så er det no ei gong slik at “innlærer” er eit hankjønnsord! det er forresten “student”, “rettleiar” og  “forskar” også. for framtida, berre, gje meg samsvar! om trenden held fram skal eg personleg ta ansvar for å få ny-etablert hokjønnsendinga “-inne” i moderne norsk. eventuelt den litt meir moderne forma “-in”, frekt og fint importert frå tysk. denne endingsimporten vil skje gjennom utstrekt, planlagt og organisert kodeveksling. kva det er skal eg eventuelt forklara ei anna gong, det er veldig interessant og kjekt.

den skrikande ulempa med mitt ny-gamle system er at det føreset felleskjønn (lik bøying for substantiv i hankjønn og hokjønn) for å fungera optimalt. dette var ein strek i rekninga, for felleskjønn er eit mindre snasent språkgrep. men sidan det uansett berre er bokmålet som vert råka – ein kan ikkje nytta felleskjønn i nynorsk – , får det vera greitt. det er også godt mogeleg at det kjekke ein kan gjera når ein kombinerer felleskjønn med nyinnført hokjønnsending kan gjeva felleskjønnbruken høgre status (inni mitt hovud). kjekke nye alternativ for orddanning kan òg vera motiverande for å ta den idle kategorien i bruk; nyttar ein felleskjønn kan ein nemleg laga likestillingsformer etter tysk mønster: “die Student/Innen” = “student/innene”. åhå!

 

lite peng gjer meg klok

eg har ikkje råd til dette fantastiske magasinet som dedikerer ei heil utgåve til raudhåra jenter. i følgje kommentarane hjå mariell skal det også vera uråd å få tak i det i bergen, så då er den saka grei. kjensfolk i oslo kan få lov til å oppfatta dette som eit jolagåveynskje.

eg fekk ty til eit billegare magasin, som jamvel kostar mindre nett no enn det plar å vera, fordi narvesen køyrer ei av 25%-kampanjene sine for tida. (det gjeld no for raudt-hår-bladet òg, men det kostar framleis meir enn dobbelt så mykje.) så eg valte tyske spiegel. “så har eg no i alle fall ødsla pengane på omfangsrike artiklar og får språkleg kompetanse på kjøpet”, fortel fornufta. eg har lese mykje om finanskrisa:

så har eg lese at det er vanleg legemiddelprodusentar gjev legar i tyskland prosentar av salet om dei gjev reseptar på deira produkt. vel å merka er det berre legar med privat praksis som kan gjera dette, dei som arbeider i det offentlege vert straffa. kjipt for dei altså, for legane kan også få gåvekort på kjøpesenter eller espressomaskiner som løn frå legemiddelprodusentane. først tykte eg det med espressomaskin var ganske langt ute, men sjølvsagt, ein vil jo at legen skal vera vaken og opplagt på jobb, så det gav meining likevel. situasjonen hadde igjen noko å seia for trygdeordningane, fordi dei legemidla som legane vert løna for å skriva ut til pasientane, er av dei dyraste merka. trygdefolket kunne greidd seg godt med dei billegare variantane, for dei har same verkestoff. kjipt for dei, som såleis vert lurte av legane. moral: bruk det offentlege helsetilbodet i tyskland, og spar peng. (eg skriv sjølvsagt alt dette berre for å visa at eg forstod artikkelen)

litt lenger bak i bladet finn ein den fascinerande artikkelen om Dora Ratjen. her er ho:

ho er litt sentral i høve filmen “Berlin ‘36″, som handlar om ei jødisk idrettsdame, Gretel Bergmann, som ikkje fekk vera med i OL. jødinna vert erstatta av Dora, som synte seg å vera ein mann. kva som eigentleg hende i samband med OL, vert trekt noko i tvil i artikkelen (så langt som eg er kome. eg skulle nemleg leggja meg i skapleg tid). det som syner seg å vera sant, er at Dora var ein mann. men korkje ho eller andre var heilt overtydde om dette før i 1938, då han / ho var 20 år. dette er jo godt gjort, jamfør gjerne biletet. men foreldre og legar greidde rett og slett ikkje å finna det ut før, og slik tvil om kjønn var jo heller ikkje noko å diskutera i samtida, så dei berre oppdrog ungen som jente. det var sikkert det mest laglege for dei òg, sidan ungen hadde tre eldre systre å arva klede av. innanføre det kvinnelege idrettsmiljøet som Dora etterkvart vart ein del av, var det heilt vanleg å vera ekstremt mannlege, så ingen brydde seg der heller: “alle echten Sportmädchen hätten doch eine raue und tiefe Stimme gehabt”. Dora fekk sjølv mistanke om at han kanskje var ein mann allereie som elleve-tolvåring, vart nokså overtydd då han aldri fekk bryst, og måtte barbera leggjene annankvar dag som 18-åring (det er då valdsamt sjølv til mann å vera?). han spurde likevel aldri foreldra om kvifor han måtte gå med dameklede sjølv om han var ein gut.. dette har jo kanskje noko å gjera med suksessen på idrettsbanen – han hadde jo kanskje ikkje fenge like gode resultat dersom han konkurrerte mot andre menn, i staden for i kvinneklassa. hm.

 

synkroniserte vener

eine dagen kjem helene attende frå tyskland med ei fyrstikkøskjestor ordbok som gjev innsyn i den intenst vanskelege dialekta i köln-området. noko eg, ut frå helene sine erfaringar, heilt klart treng om eg ei gong skal dit.

nokre dagar etterpå får eg post frå ane i volda. den er pakka inn i eit bykart over ein viss tysk stad – köln!

wat jéit dann hee af?

herleg er det! takk skal de ha!

 

meine güte, ich bin google übersetzt worden!

i tillegg til at eg har hatt uforklarleg masse vitjingar på bloggen i forgårs (eg skreiv då verkeleg ikkje noko då?), synte ei lenkje frå gårsdagen at bloggen min har blitt omsett til tysk gjennom google translate. dette er jo sjukt! sjukare vert det av at det er dette innlegget personen har hatt så intenst lyst til å lesa på sitt eige språk, nemleg det uhøgtidlege referatet frå den interaktive tysktimen me hadde i huin102!

sidan kolonna er så smal kan eg diverre ikkje ha større bilete, så  her kjem nokre av høgdepunkta:

nokre av overskriftene:

Me er i gang.Eller ikkje. Merk at på dette tidspunktet i undervisninga retter folk opp handa når dei lurar på noko :

Wir sind in gang.Eller nicht. Beachten Sie, dass zu diesem Zeitpunkt in der Lehre Menschen die richtige Seite, wenn sie auf etwas lurar:

Kaoset er eit faktum. Elevane vil ha friminutt. Gullungane vil ha ro til å konsentrera seg. Øystein prøver å oppmuntra til læring, men gjev opp og sender elevane på den nyoppretta gangen i staden. Me tek pausen som ikkje var lov fordi den braut med rollespelkonseptet.

Das Chaos ist eine Tatsache. Die Schüler haben die Pause. Gull Kinder noch zu konzentrieren. Øystein Lernen zu fördern, sondern die Aufgabe und das Senden der Schüler in die neu geschaffene Zeit statt. Me, die den Bruch, der nicht zulässig, weil die Rolle blustering mit Konzept.

Attende frå pause og mykje rot og subjektiv trong til fôr, drikke, toalettbesøk…og bestikk. Tysklærar får retta nynorsken sin.

Zurück aus Pause und viel rot und subjektiven trong zu füttern, trinken, toalettbesøk … und Besteck. Deutsch lehren wird festgelegt nynorsken sin.

……………………………………………………………………………………………………….
Elles tykkjer eg om hybridspråket som oppstod fordi gugel ikkje kan nynorsk, særskilt den nye teksten øvst på sida:

ida Nerds im Netz – freistnad für die Reflexion rund um die Uni-Themen, sowie eine ständig wachsende Zahl von ausserhalb im Zusammenhang fjas

særskilt bra er “ausserhalb im Zusammenhang fjas”. (“utanfor i samanhengen fjas”).

eg er litt engsteleg for korleis det går med personen som gjennomførte denne omsetjinga, etter å ha truffe på det innlegget på bloggen som utan tvil er lengst ute av alt som er skrive her. tysktime på MOO, liksom! og som om ikkje det er nok, er læraren ein tysk romanfigur, og alt går føre seg i ein konsentrasjonsleir (det ordet greidde heldigvis ikkje gugel å omsetja). korleis personen fann bloggen? jau, dette kjem òg fram av statistikken. det syner seg at ein finn den interaktive huin-tysktimen om ein søkjer på “nackt im klassenzimmer”!

 

det er ei holemaskin som seier det, så då er det greitt

 

maskinomsetjing

me hadde om maskinomsetjing idag. for lenge sidan trudde dei at maskinene ei gong ville koma til å ta over for menneskelege omsetjarar, men ein har etterkvart kome til at maskinene slit litt, og alltid vil gjera det. dei slit særskilt med å finna rett tyding i møte med fleirtydige omgrep. maskinomsetjing er keisamt å prata og å lesa om, så eg syner heller korleis det ser ut i røynda:

opprinneleg og ganske harmlaus tekst frå BT:

Dameglad osing bortvist

En ungdom fra Os forvilla ut på Osterøy. Det hele utviklet seg.

Det var lørdags natt telefonene begynte å strømme inn til politiet.

Svinkjøring
– Det var ungdomsfest i Fotlandsvåg. En ungdom fra Os hadde forvillet seg ut der. Han skulle hente en dame. Telefonene gikk ut på at osingen kjørte svært stygt med en bil, forteller sier politiførstebetjent Norvald Bergfjord ved Bergen Nord politistasjon til bt.no.

– Skulle ta han
Den neste telefonen kom fra den bilkjørende osingen.

– Han innrømte å ha kjørt litt for nært noen folk, men nå var han redd. Folkene på festen på Fotlandsvåg skulle ta han, fortalte han politiet, sier Bergfjord.

Like etter kom en ny telefon. Denne gangen fra damen som osingen skulle hente. – Hun var redd for hva de lokale folkene kom til å gjøre med kjæresten.

Bortvist fra Fotlandsvågen
Osingen og damen kom seg unna uten skader.

– De fikk klar melding om å holde seg langt unna Fotlandsvåg og helst hele øyna fra nå av, sier Bergfjord.

og her i engelsk versjon, slik “google oversetter” å tolka teksten:

Dame Happy osing expelled
A youth from Os bewildered on Osterøy. It all evolved.

It was Saturday night phones began to flow into the police.

Pork Running
- It was the YOUTH in Fotlandsvåg. A youth from Os had go out there. He would pick a woman. The phones went out on that osingen ran very ugly with a car, reports said police chief Norvald Bergfjord by North Bergen police to bt.no.

- Should he take
The next phone came from the bilkjørende osingen.

- He admits to have taken a little too close to some people, but now he was afraid. The people at the party on Fotlandsvåg would take him, he told police, “said Bergfjord.

Soon after came a new phone. This time from the lady who osingen should get. – She was afraid of what the local people was to do with the boyfriend.

Expelled from Fotland harbor
Osingen and the lady got away without injury.

- They had clear message to stay far away Fotlandsvåg preferably whole øyna from now on, “says Bergfjord.

sidan eg er tyskstudent vel eg å ta med google si tyske omsetjing òg. tysk er eit mykje meir komplisert språk enn både norsk og engelsk, så her reknar eg med at google møter veggen:

Dame Happy osing ausgewiesen

Ein Jugendlicher aus Os verwirrt auf Osterøy. Es entwickelte sich.

Es war Samstag Nacht Handys begann zu fließen in die Polizei. (mobiltelefonar byrja å flyta)

Schweinefleisch Running (kva skjer med engelsken forresten?)
- Es war die Jugend in Fotlandsvåg. Ein Jugendlicher aus Os hatte es gehen. Er würde eine Frau wählen. (han ville velja ei dame) Die Telefone ging auf, dass osingen lief sehr hässlich mit einem Auto (osingen køyrde svært hæslig med ein bil), Berichte, sagte Polizei-Chef Norvald Bergfjord von North Bergen Polizei bt.no.

- Sollte er sich (skulle han seg….jawohl?)
Das nächste Telefon aus dem bilkjørende osingen.

- Er räumt ein, dass wir ein wenig zu nahe an einige Leute, aber er hatte Angst. (han innrømmer, at me litt for nær nokre menneske, men han var redd) Die Menschen auf dem Parteitag (partidag!) am Fotlandsvåg würde ihn, sagte er der Polizei “, sagte Bergfjord.

Wenig später kamen eine neue Telefonnummer. (kort tid etter kom eit nytt telefonnr) Dieses Mal von der Dame, die osingen sollten. – Sie hatte Angst, von dem, was die Menschen vor Ort zu tun, mit dem Freund.

Aus Fotland Hafen
Osingen und die Dame hat sich ohne Verletzung. (ehm..”osingen og dama har seg utan skade”)

- Sie hatten klare Botschaft zu bleiben weit weg Fotlandsvåg vorzugsweise ganze øyna von nun an “, sagt Bergfjord.

 

are kalvø på tysk, bitte

på seminargruppene i omsetjing driv me med omsetjing. ja, faktisk! her er eit resultat, ein are kalvø-tekst, rettare sagt “syden”, og rett nok utan hovud og hale. men det sjarmerande midtpartiet, det har me fått på plass. dette er truleg ein bloggpost for dei spesielt interesserte:

setninga før: “det skjer lett ting når ein er langt heimefrå saman med andre folk på ein stad der andre reglar gjeld, spesielt i og med at mange legg att i allefall delar av kvardagspersonlegdommen sin heime før ferien startar”

tysk tysk tysk:
Das sieht man schon auf Gardermoen Flughafen. Norweger, die auf Charterreise fahren, beginnen schon auf dem Flughafen miteinander zu sprechen. Sie haben ein Minimum gemeinsam, sie sind im Urlaub, aber mit dem Ausgangspunkt schaffen sie es oft, schon ehe das Flugzug abfliegt, beeindruckend viel übereinander herauszufinden, und im Laufe von vierzehn Tagen, gute Bekannte zu werden.

Dies passiert nicht mit Norweger, die mit dem Linienflug nach Værnes Flughafen fahren. Im Urlaub im Süden scheint es als ob viele Norweger die Chance nutzen, einen guten ersten Eindruck zu machen, oder so zu leben, wie sie zu Hause nicht leben können. Entweder weil sie es nicht wagen. Oder weil es einfach zu dumm scheint.

Es ist im Süden, dass der Bankangestellte auf dem Tisch tanzt, der zweigsame Einzelgänger wie ein Wasserfall redet in einen Englisch, das er selber konstruiert hat, der ewige Junggeselle vom Hof innerst im Tal 14 Tage als Homophiler Charmeur lebt, der höfliche alte Fräulein laut auf dem Markt feilscht, selbst die Coolsten zu Abba tanzen und mitsingen.

Dass Menschen Seiten ausleben, die sie nicht zu Hause ausleben, ist natürlich nicht notwendigerweise positiv und charmant. Ein Freund von mir war einmal im Süden und studierte mit wachsendem Interesse einen geröteten Norweger mittleren Alters, der von Gardermoen zu Gardermoen stink besoffen war, und der selten zu sehen war ohne eine Flasche Alkohol ein gutes Stück den Hals herunter. Nicht lange nachdem mein Freund nach Norwegen zurückgekommen war, begegnete er wieder dem geröteten Mann. Bein Zahnarzt. Der rot angelaufene Mann war der Zahnarzt.

Nicht nur leben Norweger um Süden Seiten aus, von denen sie auszuleben geträumt haben, oder Seiten, die sie im Alltag nicht zeigen wollen oder können. Norweger im Süden leben auch Seiten aus, von denen sie im Voraus kaum gedacht hätten, dass man ausleben könnte. Ein ehemaliger Guide hat mir von eine 17. Mai-Veranstaltung in Alanya in der Türkei erzählt, bei der die Touristen im Umzug gebeten wurden, an etwas teilzunehmen, was “Das Krokodil” genannt wurde: Wenn die Reiseführer pfiffen, sollten sich alle auf die Strasse legen, und Krokodille spielen.”

setningane rett etter “Dette syntes folk høyrdes ut som ein god idé. Ingen spurte, som det kanskje er grunn til å tru at nokon ville spurt dersom dette ikkje var i Syden: Kvifor skal vi leggje oss ned på gata og leike krokodiller?”

: betre enn schnappi.

 

Langsam, langsam. Doch immer vorwärts

det er keisamt å skriva omsetjing. særskilt når det berre er småpuss att, og det er fleire born enn studentar til stades på biblioteket. endå meir keisame, er tyske språkvitsar. herre jemine:

etter å ha tatt eit fag om omgrep, der det vart heftig fokusert på at omgrep sine tydingar, særskilt dei fleirtydige omgrepa – sit eg att med ei kjensle av at språkvitsar er stort i tyskland. læraren vår syntest iallefall det. eg tykkjer ikkje teikningane er så kjekke. dei er faktisk ganske dårlege i dei fleste tilfelle. turr og korrekt -harmlaus til det keisame- tysk humor. då er det betre når det er autentisk og utilsikta:

slike finn ein mange av i bergen òg, då på norsk sjølvsagt. (foreininga portvin spekulerar i noko liknande her.)det tyske skiltet seier omlag dette “for å tryggja dette området mot lovbrot vert det overvaka av politiet”, men ordfylgja “zur Verhütung von Straftaten durch die Polizei” kan også lesast som “for å tryggja [området] frå lovbrot utført av politiet” . lustige Stunde!

 

skumlare enn hufsa

er denne høgspentmasta eg fann på leiting etter det vanlegare ordet for “Hochspannungsmast” på tysk. skulle dette trigga mast-interessa dykkar, er det store mengder av mindre skremmande master her. dette er ei av dei grundigaste wikipediasidene eg har funne nokon gong. wow liksom. det finst mastenerdar òg!

og ordet? eg trur eg satsar på “Freileitungsmast”.