manglende nerding

det skjer for lite nerding på bloggen for tida, og dette er jeg særs lei for. det skal nevnes at jeg egentlig mest av alt vil legge ut gode femti prosent av grammatikkoppgava mi her – gjerne i den mindre seriøse versjonen jeg skreiv først (det er grunnet slike som meg at oppgaveteksta ber om “saklig grunngjeving”). dette kan jeg jo ikke dele på nettet i tilfelle noen finner på å kopiere. det er sjukt bra, må vite. kanskje jeg må kompensere med ei tidligere oppgave. det sinnsjuke materialet om odt og ooxml som jeg produserte i huin102 for eksempel. om jeg da ikke har publisert det tidligere da… det er for gale at slik ei gild oppgave ikke får breie om seg litt. i kveld, kan hende.

elles leser jeg olav duun, “menneske og maktene”, og den er bra, men ikke slik at den inspirerer til stortstilt nerding av den grunn. anna enn at jeg kan nevne at jeg automatisk leser den på trøndersk inne i hodet. jeg prøvde høyt òg, en kveld, det var ganske vellykka egentlig. greia er at olav duun blander nynorsk og namdalsdialekt, det er kjempefint, en heilt annen nynorsk enn jeg er vant til. boka mi er dessverre litt redigert, da, “normalisert, mykje etter mønster av Olav Duuns seinare bøker, men òg varsamt opp mot dagens norm i nynorsk”. det er sikkert et mye mer sjarmerende språk i eldre og mer originale utgaver. jeg trur at det egentlig er den ikke-normaliserte versjonen som er pensum, men finansene strakk ikke til, og jeg måtte finne meg i det biblioteket hadde å by på.

og her; rognebær ute av fokus! så var ikke besøket i nettnerdinga heilt forgjeves likevel!

 

lite peng gjer meg klok

eg har ikkje råd til dette fantastiske magasinet som dedikerer ei heil utgåve til raudhåra jenter. i følgje kommentarane hjå mariell skal det også vera uråd å få tak i det i bergen, så då er den saka grei. kjensfolk i oslo kan få lov til å oppfatta dette som eit jolagåveynskje.

eg fekk ty til eit billegare magasin, som jamvel kostar mindre nett no enn det plar å vera, fordi narvesen køyrer ei av 25%-kampanjene sine for tida. (det gjeld no for raudt-hår-bladet òg, men det kostar framleis meir enn dobbelt så mykje.) så eg valte tyske spiegel. “så har eg no i alle fall ødsla pengane på omfangsrike artiklar og får språkleg kompetanse på kjøpet”, fortel fornufta. eg har lese mykje om finanskrisa:

så har eg lese at det er vanleg legemiddelprodusentar gjev legar i tyskland prosentar av salet om dei gjev reseptar på deira produkt. vel å merka er det berre legar med privat praksis som kan gjera dette, dei som arbeider i det offentlege vert straffa. kjipt for dei altså, for legane kan også få gåvekort på kjøpesenter eller espressomaskiner som løn frå legemiddelprodusentane. først tykte eg det med espressomaskin var ganske langt ute, men sjølvsagt, ein vil jo at legen skal vera vaken og opplagt på jobb, så det gav meining likevel. situasjonen hadde igjen noko å seia for trygdeordningane, fordi dei legemidla som legane vert løna for å skriva ut til pasientane, er av dei dyraste merka. trygdefolket kunne greidd seg godt med dei billegare variantane, for dei har same verkestoff. kjipt for dei, som såleis vert lurte av legane. moral: bruk det offentlege helsetilbodet i tyskland, og spar peng. (eg skriv sjølvsagt alt dette berre for å visa at eg forstod artikkelen)

litt lenger bak i bladet finn ein den fascinerande artikkelen om Dora Ratjen. her er ho:

ho er litt sentral i høve filmen “Berlin ‘36″, som handlar om ei jødisk idrettsdame, Gretel Bergmann, som ikkje fekk vera med i OL. jødinna vert erstatta av Dora, som synte seg å vera ein mann. kva som eigentleg hende i samband med OL, vert trekt noko i tvil i artikkelen (så langt som eg er kome. eg skulle nemleg leggja meg i skapleg tid). det som syner seg å vera sant, er at Dora var ein mann. men korkje ho eller andre var heilt overtydde om dette før i 1938, då han / ho var 20 år. dette er jo godt gjort, jamfør gjerne biletet. men foreldre og legar greidde rett og slett ikkje å finna det ut før, og slik tvil om kjønn var jo heller ikkje noko å diskutera i samtida, så dei berre oppdrog ungen som jente. det var sikkert det mest laglege for dei òg, sidan ungen hadde tre eldre systre å arva klede av. innanføre det kvinnelege idrettsmiljøet som Dora etterkvart vart ein del av, var det heilt vanleg å vera ekstremt mannlege, så ingen brydde seg der heller: “alle echten Sportmädchen hätten doch eine raue und tiefe Stimme gehabt”. Dora fekk sjølv mistanke om at han kanskje var ein mann allereie som elleve-tolvåring, vart nokså overtydd då han aldri fekk bryst, og måtte barbera leggjene annankvar dag som 18-åring (det er då valdsamt sjølv til mann å vera?). han spurde likevel aldri foreldra om kvifor han måtte gå med dameklede sjølv om han var ein gut.. dette har jo kanskje noko å gjera med suksessen på idrettsbanen – han hadde jo kanskje ikkje fenge like gode resultat dersom han konkurrerte mot andre menn, i staden for i kvinneklassa. hm.

 

savn

jeg leser ut “jenny”, som er så trist mot slutten at preben (skrukketrollkosedyr fra ikea) får være med som oppmuntrende innslag. jamfør bildet nederst, det skal noe til før melankolien slår til med full tyngde med det rare der på fanget.

undset gjør det igjen, forresten. hun likner noe jeg har lest før. i går (for jeg er ikke aldeles galen og leser pensum før åtte om morgenen. ikke i dag, da.) var det et parti fra stormfulle høyder hun minna meg om, og siden jeg liker omfangsrik nerding, her er utdrag fra begge bøkene:

Jenny

(savner sitt døde barn)
Forstår du, jeg vet ikke et sted i verden hvor jeg kan reise hen, som jeg ikke har drømt om å komme med gutten. Det finnes ikke det i verden som jeg av godt eller vakkert, som jeg ikke har tenkt, mens jeg hadde ham, at han skulle lære og han skulle se. Jeg eier ikke den ting som ikke var hans og – det røde pleddet mitt brukte jeg å tulle ham inn i -. Den sorte kjolen du maler meg i, fikk jeg sydd i Warnemünde, da jeg var kommet opp – jeg tok den fasongen for at det skulle være lettvint med å legge ham til -. Det er flekker inni foret av melk -. Jeg kan ikke arbeide, for jeg er besatt av ham. Jeg lengtes etter ham slik at jeg er likesom lammet. [...] Hver måned, hver dag så tenker jeg, nu hadde han vært så og så gammel – undres hvordan han hadde sett ut. – Alle kjerringene som går med en bambino på armen – alle ungene jeg ser på gaten, så tenker jeg, hvordan min hadde sett ut, når han var så stor -.

Stormfulle høyder

(Heathcliff savner Cathy, hans uoppnåelige kjærleik, nå død)
For hva finnes det vel i denne verden som ikke får meg til å tenke på henne, som ikke minner meg om henne? Jeg kan ikke ser ned på gulvet uten at jeg ser ansiktet hennes. Overalt ser jeg bildet av henne – i skyene og trærne – det svever i mørket over meg om natten, og om dagen ser jeg det speiles i tingene rundt meg. I menneskenes hverdagsansikter – ja i mine egne trekk finner jeg en spottende likhet med henne. Hele verden er en grufull opphopning av påminnelser om at hun har levd og at jeg har mistet henne. Der Hareton satt var det som om jeg så eg gjenskinn av min udødelige kjærlighet og mine ville anstrengelser for å forsvare min rett til den, min fornedrelse, min stolthet, min lykke og fortvilelse…

det var ganske likt, veit jeg. spesielt i begynnelsen(e). jeg synes det er stas, jeg, at jeg har lest så mange bøker at jeg finner likheter mellom dem. heilt automatisk av meg sjøl.

veldig mjuk, med silkefôr inni munnen, som kan lukkes med glidelås.

 

bare du og jeg i hele verden

gjett hva jon fosse og sigrid undset har til felles? par som er utrolig opptatt av at de er sammen, som gjerne knytter forholdet sitt til et bestemt sted (“huset” hos fosse, og “rom”/”italia” hos undset), og som ikke tåler at andre mennesker forstyrrer partilværelsen deres:

fosse er stort sett slik:

“no er vi komne til huset vårt
til huset vårt
der vi skal vere saman
du og eg åleine
til huset
der du og eg skal vere
åleine saman
langt borte frå dei andre
huset der vi skal vere saman
åleine
i kvarandre”

“endeleg er vi åleine
no er vi åleine
saman med kvarandre
[...]
og vi skal bu i dette huset
vi bestemte oss for å reise hit
vi bestemte oss for det
og så gjorde vi det
og no er vi her
det er vi som skal bu i huset no
vi bestemte jo oss for
at vi skulle reise hit
i dette huset skal vi bu
det sa vi”

undset sine personer maser omtrent like mye, men i litt lengre sentinger:

“Å Jenny – ” [...] Å det er deilig å være hos deg. – Gid jeg kunne være hos deg bestandig. – ” [...] Jenny – ønsker du det – at vi kunne være sammen alltid – ” [...]
“Ja Helge. Ja du, jeg gjør det.”
“Ville du ikke ønske den aldri tok slutt, denne våren hernede – vår vår?”
“Jo.” [...]

(Helge maser om en kaktus han har snitta inn navna deres i)
“Når vi kommer tilbake hit”, sa Helge, “så er det sånn et brunt arr som de andre. Tror du vi kan finne det igjen, Jenny?”
“Mellom alle de andre,” sa han mismodig. “Det er så mange navner her, du. Vi skal gå hitut og lete etter det – skal vi ikke det?”
“Jo, det skal vi.”
“Tror du ikke vi skal komme hitut igjen, Jenny min? Og vi skal stå sånn som nu – skal vi ikke?”
“Jo – hvorfor skulle vi ikke det da, vennen min?”

(generell masing om framtidig felles aktivitet)
“Tenk på Vestre Aker da, gutt – hele Nordmarka. Vi skal gå ditopp sammen. [...] – vi kan kanskje komme på ski sammen og i år. [...] Jeg synes det skal bli så gildt. Gå med vennen min på alle de stedene jeg har gått alene og trist så mange vårer.”

sammenliknende studie:

døme 1:

undset:
“Bare vi ikke treffer ham, Jenny – vi vil ikke bli forstyrret nu, vel? Ikke møte noen?”
“Nei.”

jamfør fosse:
“men vi vil jo vere for oss sjølve
det er jo dei andre
alle dei andre
som drar bort ifrå kvarandre
alle dei andre
sterkare
vi vil jo berre vere
saman med kvarandre
åleine”

døme 2:

undset:
(Helge er sur fordi foreldra hans er i ferd med å forstyrre forholdet. Jenny trøster)
“Gutten min, gutten min – du må ikke -. Å kjære vennen min, ta det ikke slik da.” [...] “Helge! Hør på meg, min elskede venn – hva har det med oss å gjøre da. De kan da ikke gjøre oss noe -,”

fosse:
(Han er sur fordi Mannen har komme på besøk og forstyrra dem. Ho trøster)
“men det treng jo ikkje gjere noko
det er jo ikkje farleg
om han går der utanfor
om han går rundt huset
det er vel ikkje så farleg
for no er eg og du
åleine med kvarandre
no er vi saman
åleine
i kvarandre”

det er flere paralleller også, men de er vanskeligere å kontrastere. for eksempel bruker fosses “Han” flere sider på å formidle omtrent den samme stemninga som undsets “Helge” uttrykker i følgende setning: “Jeg liker det ikke selv, Jenny. Å nei. Det har vært så deilig, dette her – bare du og jeg i hele verden.” det ville det blitt noe voldsomt å gjengi fosseparallellen her. i begge tekster er det også mannspersonen som tyter mest. forsøk på å bryte typiske kjønnsmønster?

 

men vad fan!

sidorna 96 till 128 är ju borta! jag har även köpt boken på studia, så detta kommer troligen råka hela klassen. hur härligt som hälst.

ps: det är värkligen enklare – mycket enklare – att läsa svensk, än att forsöka  formulera sig skriftlig på det här språket..

 

praktisk laurdag

eg har nok lite vitugt å seia for tida, når det vert så mykje bilete på bloggen. dei fylgjande er no i alle fall særs nerde-relevante, då dei tek syner oppføringa av sjølvaste pensumbokhylla, eit særs kjærkome møbel. mamma og pappa tok den med frå ikea, og eg bygde:

orden og system, endeleg!

 

ikkje tenke på gjenter midt i veka. det gjer ingen.

men når det nærmar seg enden av veka går det an. då kan ein lesa fuglane. det kan også også henda at ein må lesa fuglane, og vera ferdig til onsdag, men fint er det no likevel.

eg har illustrert utgåve! (eg har sett filmen bileta er tekne frå òg. tykkjer det var ei særs god filmatisering.)

som om ikkje det er nok, er boka litt illustrert av førre eigar. ho (ut frå skrifta gissar eg på hokjønn) har mellom anna sett somme av dei vanskelegare nynorskorda om til bokmål. og teikna raude strekar i margen utanføre interessante tekststader. kjekt å vita at boka har sett litt av verda. dessutan er det ei føremon å sjå kva eg skal bita meg merke i, allereie på fyrste gjennomlesing!

det var nok om boka i fyrste omgang. no må det fagre bokmerket – del av ei teøskje – få litt spalteplass:

fine ord, og ein kinesisk katt som målar og drikk te frå ei pære-tekanne, lyser opp når det er torevêr ute. til liks med resten av bokkråa:

her flyktar eg frå kjipe kvardagar, her drikk eg te og les pensum om morgonane, her tenner eg ljos og drikk vin om kvelden, her varmar eg meg på sauefellen når eg kjem inn frå regnet, her bur eg heile hausten.

 

eg må snart byrja med utlån

ei litt rufsete pensumbok og ei lite minneverdig ungdomstid!

bokhylla er sprengt, og eg tenkte å selja nokre huin-bøker for å betra stoda. diverre går ikkje dei emna eg har bøker til før til våren – no må dei for all del ikkje oppdatera pensum til dess! det lover ikkje godt at emnet har rokke å byta namn til digital kultur sidan sist, akkurat.

 

men kva skal eg lesa?

nerdenervene har byrja å rykkja seg etter to månadar pause, og eg har difor sett meg til med haustpensumet i nordisk litteratur etter 1900.

bøker merkte med kryss vert handsama i undervisninga, men det er lov å velja andre bøker i lista dersom ein vil det. sidan eg sit godt fast i litteraturen før 1900 (og til avveksling les heilt nye bøker), greier eg ikkje å ta stilling til desse verka; eg har jo ikkje peiling på kva det går i. einaste eg har å gå etter er at eg ei gong prøvde å lesa naiv.super og tykte den var dritkjedeleg (jaudå, eg var kanskje fjortis, men greidde fint å lesa jonas av bjørneboe i omlag same tilstand). er difor særs skeptisk til å prøva igjen. eg har òg fenge nokre heite tips til omprioritering i dei svenske og danske delen, og er soleis allereie i gang med å flytta kryss.

oppgåve til dykk: sjå på lista. har de lese noko frå lista som de meiner er betre enn dei verka som har fenge kryss? skriv det i kommentarfeltet. eg er særleg huga på innspel i høve til kategoriane “ein norsk roman 1900-1945″ og “ein norsk roman etter 1945″.

so skal eg bu meg på å vera den kjipe brilleslangen heilt framme, som maser og kverulerer om bøker dei andre ikkje har lese. det vert vel kjekt!

 

mr. hyde and mr. seek

det er mogeleg me har lært å ikkje nytta fotnotar når me omset, fordi teksten då ‘avslører’ at den er ei omsetjing. i tillegg peikar gjerne fotnoten på noko som omsetjaren ikkje har fått til, grunna skilnadar mellom språka. det er jo kan henda litt pinsamt. det er mogeleg at eg veit alt dette, og likevel  e l s k a r  alle fotnotar eg finn i dei litt eldre bøkene mine. (då det ikkje vart tatt for gitt at folk kunne engelsk og fransk. nokre av oss treng rett nok framleis fotnotar i høve fransk.)
me vil ha fotnotane attende! sjå på dette praktdømet:

og – for å visa at eg er klar over at det er påske: