eg diblar, haha!

eg har gjort leksa mi og høyrd det pensumrelevante språkteigen-programmet frå 18.10 (eller 19.10 – gjenhøyr). dårlege  høgtalartilhøve hindra meg i å driva herleg multitasking (multigjering?) med oppvasken, så eg vart sitjande på ein krakk attmed dataen og lytta intenst. og eg kjende ikkje at eg kasta vekk livet mitt, og eigentleg burde nytta tida mi til mykje vitugare ting, slik eg til dømes gjer no. dette tyder at programmet var gildt, til liks med alle språkteigar eg har vore innom. at det tek føre seg pensumomgrep som “multietnolekt”, framført til dels på multietnolekt, verka etter kvart som ein rein bonus, endå det var difor eg sette meg ned for å høyra programmet i utgangspunktet. herrlich.

ei multietnolekt er forresten ei slags dialekt som oppstår i område med ulike minoritetsgrupper, ei blanding av majoritetsspråket i landet (norsk her til lands) og trekk frå diverse andre språk. litt forenkling av majoritetsspråket kan også førekoma i multietnolekta, slik at ein i norske multietnolektar til dømes berre nyttar “den” og “ein”, og ikkje formene “det”, “eit” og “ei”. multietnolektane har det òg med å slita litt med inversjon, som (ekstremt simpelt forklart) går ut på at ein i somme norske setningar byter om på setningsledda slik at rekkjefølgja ikkje er den vanlege subjekt – verbal – andre ledd, men andre ledd – verbal – subjekt, fordi eit anna ord kjem føre verbet. eg trur programmet nytta ei setning som var om lag slik:  “eigentleg var han glad”. jamfør den “ikkje-inverserte” setninga “han var eigentleg glad”. å laga setningar som den første er vanskeleg for folk som ikkje har norsk som morsmål, så i norske multietnolektar er det aldeles vanleg å høyra setningar som “eigentleg han var glad” – som altså held på leddstillinga subjekt – verbal – andre ledd, sjølv om det også er kome eit anna ledd føre verbet. om du er sugen på meir kan du jo bryna deg på denne artikkelen her, innleiinga om ikkje anna.

sper på eit bilete av tysk vaskemiddel. eg har ikkje trua:

 

husflidnerding

ikke før har jeg fått ei heil uke til å studere aldeles i fred fra forelesninger og oppfølging, så går jeg hen og oppdager et nytt kreativt talent jeg ikke visste jeg hadde; jeg kan sy små fine sløyfer som om jeg aldri hadde gjort annet:

den nederst til venstre er siste rest av bror min sin heftige tidlig-nittitals-shorts. jeg hadde en som var nesten like heftig, men den har vi ingen stoff-minner etter. den lever nok videre i full vigør i ymse fotoalbum. umulig å overse.

dagens produksjon. nå er heldigvis forholdene slik at det er grenser for hvor mange sløyfer jeg trenger, og det tar heller ikke lang tid å sy dem. jeg vil derfor ikke sose vekk allverdens tid på dette, og det er bra. i dag har jeg i tillegg til sløyfeproduksjon fått tid til både museumsbesøk (50-tallsutstilling på Mølstertunet) og halve “naiv. super.”, som jeg bestemte meg for å lese likevel. så slipper jeg å legge opp mi eiga pensumliste.

jeg tar et oppgjør med min loe-skepsis og konkluderer med at det er ei heilt ok bok. innimellom ganske morsom.

 

prov på at austlandsk er eit løye språk

eg plar så ofte som råd å trekkja fram at austnorske dialektar bryt med allmenne språknormer, fordi tonefallet deira går opp i slutten av alle ytringar (me andre gjer det i spørsmål). når eg ytrar meg om dette emnet plar eg å referera litt vagt til “ei pensumbok eg hadde på innføringsemne”. i dag fann eg ut at det var på høg tid å kontrollera fakta, for å få visse i at eg ikkje berre fer (og lenge har fare) med tyl og fantaskap. her kjem provet mitt, henta frå side 105 i kolbjørn slethei si ( – lilla og ljosturkise – ) “grunnbok i fonetikk for språkstudenter“:

(eg rekonstruerer markeringstusjinga mi med rosa farge på det eg fann for godt å utheva den gong då.)

Intonasjon

Alle språk som er beskrevet, har systematisk variasjon i grunntonefrekvensen i løpet av en ytring. Det er all grunn til å tro at det er et generelt trekk, og at en ikke vil finne noe språk som ikke har en slik systematisk variasjon. Det er trolig et enkelt fysiologisk grunnlag for denne variasjonen: I begynnelsen av en ytring har vi mer luft i lungene enn ved slutten av samme ytringen. Selv om vi bruker en del muskelarbeid på å regulere denne luftmengden slik at vi ikke får en tilsvarende stor forskjell i lufttrykk under glottis, er det trolig ulikheten i luftmengde og lufttrykk som er årsaken til at de fleste språk ha en fallende tone over ytringen etterhvert som tiden går. (Østnorske dialekter er unntak fra denne hovedregelen.)

åhå! prov for språkleg artifakta som kan og bør nyttast i alle høvelege situasjonar! (“glottis” er eit såpass ekkelt omgrep at eg ikkje orkar å forklara det nett no. det kan de gugla ved intens trong. det er noko nedi halsen din, men du vil verkeleg ikkje ha innsyn i desse greiene om du ikkje er aldeles nøydd.)

 

reklame

eg har ikkje betre å gjera i dag enn å reklamera litt for den heite bloggen til Studentmållaget i Bergen. der eg mellom anna har blogga ei ordliste over uhandterlege bokmålsomgrep frå Ex.phil. med nynorskomsetjingar til, sjølvsagt.

nerdeevnene mine overraskar sjølv meg av og til.

 

limlappepensum

når nepa har fått nok (eller hjernen er full om du vil), men trongen til å gjera noko konstruktivt med fagstoffet framleis er til stades, er det på tide å involvera post-it’ar* i eksamenslesinga. ritualet vart første gong innført i samband med kleine deutsche geschichte, truleg tidenes minst vellukka freistnad på å komprimera tysk historie ned til ei frekk lita pocketbok. for å få eit slags oversyn klistra eg dei viktigaste historiske hendingane opp på ei omfangsrik tidsline som fulgde med litteraturhistorieboka, og slik vart grunnlaget for eksamenstradisjonen lagt. ordnung muss sein!

her er “språket som mening” på ni limlappar (den øvste står det jo berre “maagerø” på sant. eg kan telja.) det lyt nok ein ekstra lapp til for dei slitsame kohesjonsressursane i kapittel sju. nedst til høgre i systemet. at skrifta ikkje kan lesast er sjølvsagt medvite valt, for å sikra rettane til konseptet.

*det var her eg kom på at “limlapp” var eit mykje betre omgrep, fordi det er skrive i eit ord, er norsk, og er lettare å gjera om til fleirtal enn “post it” (ja, for eg seier “post-ittar”, ikkje “post its” liksom).

 

kvil og korrektur

sidan eg brukar alle omgrep eg kan på semesteroppgåva, vert det ikkje så mange att til blogging. det får eventuelt verta etter eg har kutta dei 1500 orda som er over makslengd. det vert mobilbileteblogging i staden! (men eg har ikkje sunke så djupt at eg bloggar frå mobilen endå, altså)

fire dagar att til innlevering ser slik ut:

her har eg nett fått skrive ut teksten etter tre mislukka freistnadar. 1) shait, dataen som er tilknytt skrivaren kan jo ikkje lesa open office! 2) fankerten, den kan ikkje opna pdf skapleg heller 3) “pål, den vil berre lagra teksten, ikkje skriva ut, kan du fiksa detta?”

laugen les korrektur og kjem med framlegg i høve nokre problematiske avsnitt.

no er faktisk oppgåva ein samanhengande tekst med byrjing og slutt. midten (analysa) er ferdig. no skal innleiinga verta tilpassa det eg faktisk har gjort (…), og avslutninga verta utstyrt med nokre slåande poeng.

 

krasjkurs i substantivendingane -ning og -ing

ja, det er ein skilnad!

no trur du kanskje dette er ein skilnad berre språknerdar er i stand til å identifisera? neidå, i dei fleste tilfelle er det så enkelt som berre det. skilnaden ligg i at ordet som endar på -ning ofte har ei meir konkret tyding enn ordet som endar på -ing. samstundes knyter -ing-orda seg tettare til verbhandlinga enn det -ning-orda gjer. så sjølv om desse orda ofte er uforskamma like i forma, er det skjeldan me gjer feil når me brukar dei, fordi me umedvite veit dette. dei som lærar norsk som framandspråk har nok større problem.

døme ja? fleire:

ning:
bygning
pakning
strekning
løysning ( svaret)

ing:
bygging
pakking
strekking
løysing (prosessen der ein kjem fram til svaret)

i høve det siste ordet er det rett nok fritt fram. det var eit dårleg døme.

ps. eg er syrgjeleg skuffa over at “skilnad” er ei klammeform. fy faderen! (kvifor eg er lei meg? fordi: “skilnad” – tydeleg i slekt med verbet “skilje” og “forskjell” – for + skjell…skjelle for? forskjelle? kva er det?)

 

maskinomsetjing

me hadde om maskinomsetjing idag. for lenge sidan trudde dei at maskinene ei gong ville koma til å ta over for menneskelege omsetjarar, men ein har etterkvart kome til at maskinene slit litt, og alltid vil gjera det. dei slit særskilt med å finna rett tyding i møte med fleirtydige omgrep. maskinomsetjing er keisamt å prata og å lesa om, så eg syner heller korleis det ser ut i røynda:

opprinneleg og ganske harmlaus tekst frå BT:

Dameglad osing bortvist

En ungdom fra Os forvilla ut på Osterøy. Det hele utviklet seg.

Det var lørdags natt telefonene begynte å strømme inn til politiet.

Svinkjøring
– Det var ungdomsfest i Fotlandsvåg. En ungdom fra Os hadde forvillet seg ut der. Han skulle hente en dame. Telefonene gikk ut på at osingen kjørte svært stygt med en bil, forteller sier politiførstebetjent Norvald Bergfjord ved Bergen Nord politistasjon til bt.no.

– Skulle ta han
Den neste telefonen kom fra den bilkjørende osingen.

– Han innrømte å ha kjørt litt for nært noen folk, men nå var han redd. Folkene på festen på Fotlandsvåg skulle ta han, fortalte han politiet, sier Bergfjord.

Like etter kom en ny telefon. Denne gangen fra damen som osingen skulle hente. – Hun var redd for hva de lokale folkene kom til å gjøre med kjæresten.

Bortvist fra Fotlandsvågen
Osingen og damen kom seg unna uten skader.

– De fikk klar melding om å holde seg langt unna Fotlandsvåg og helst hele øyna fra nå av, sier Bergfjord.

og her i engelsk versjon, slik “google oversetter” å tolka teksten:

Dame Happy osing expelled
A youth from Os bewildered on Osterøy. It all evolved.

It was Saturday night phones began to flow into the police.

Pork Running
- It was the YOUTH in Fotlandsvåg. A youth from Os had go out there. He would pick a woman. The phones went out on that osingen ran very ugly with a car, reports said police chief Norvald Bergfjord by North Bergen police to bt.no.

- Should he take
The next phone came from the bilkjørende osingen.

- He admits to have taken a little too close to some people, but now he was afraid. The people at the party on Fotlandsvåg would take him, he told police, “said Bergfjord.

Soon after came a new phone. This time from the lady who osingen should get. – She was afraid of what the local people was to do with the boyfriend.

Expelled from Fotland harbor
Osingen and the lady got away without injury.

- They had clear message to stay far away Fotlandsvåg preferably whole øyna from now on, “says Bergfjord.

sidan eg er tyskstudent vel eg å ta med google si tyske omsetjing òg. tysk er eit mykje meir komplisert språk enn både norsk og engelsk, så her reknar eg med at google møter veggen:

Dame Happy osing ausgewiesen

Ein Jugendlicher aus Os verwirrt auf Osterøy. Es entwickelte sich.

Es war Samstag Nacht Handys begann zu fließen in die Polizei. (mobiltelefonar byrja å flyta)

Schweinefleisch Running (kva skjer med engelsken forresten?)
- Es war die Jugend in Fotlandsvåg. Ein Jugendlicher aus Os hatte es gehen. Er würde eine Frau wählen. (han ville velja ei dame) Die Telefone ging auf, dass osingen lief sehr hässlich mit einem Auto (osingen køyrde svært hæslig med ein bil), Berichte, sagte Polizei-Chef Norvald Bergfjord von North Bergen Polizei bt.no.

- Sollte er sich (skulle han seg….jawohl?)
Das nächste Telefon aus dem bilkjørende osingen.

- Er räumt ein, dass wir ein wenig zu nahe an einige Leute, aber er hatte Angst. (han innrømmer, at me litt for nær nokre menneske, men han var redd) Die Menschen auf dem Parteitag (partidag!) am Fotlandsvåg würde ihn, sagte er der Polizei “, sagte Bergfjord.

Wenig später kamen eine neue Telefonnummer. (kort tid etter kom eit nytt telefonnr) Dieses Mal von der Dame, die osingen sollten. – Sie hatte Angst, von dem, was die Menschen vor Ort zu tun, mit dem Freund.

Aus Fotland Hafen
Osingen und die Dame hat sich ohne Verletzung. (ehm..”osingen og dama har seg utan skade”)

- Sie hatten klare Botschaft zu bleiben weit weg Fotlandsvåg vorzugsweise ganze øyna von nun an “, sagt Bergfjord.

 

informasjonsgjenfinningsøyemed

eg driv og les ein kjempevanskeleg pensumtekst. eg brukar så mykje energi på å henga med i informasjonsformidlinga (og kva elles denne teksten måtte prøva på) at eg vart svolten ein time etter middag. og det er masse svingar her, samt jamleg veksling mellom kjempehøgt fagspråk og meir lettbeinte vendingar  (tittelen til innlegget er eit autentisk ord rett frå teksten). me må heller ikkje gløyma den store mengda spørsmål det aldri kjem svar på – eg reknar med at svara har fått sitt eige avsnitt heilt på slutten.

slik kjennest det ut:

og no: nokre “best of”-setningar frå den gilde lesinga. ikkje at de kjem til å få noko som helst ut av det, det gjer iallfall ikkje eg.

forstå det om du kan:

“for å gjøre tredje ordens informativitet forståelig må mottakeren nedgradere tredje orden til andre orden”
(tilnærma lik: for å få lesaren til å forstå vanskeleg informasjon må ein uttrykkja seg enklare)

“relasjonsmaksimen om relevans er et grunnlag som tematisk og makrostrukturell analyse må hvile på, og som er avgjørende for teksters koherens. Den er derfor en sentral maksime for tematisk tekstanalyse og indeksering i dokumentasjonsbasert tesaurusarbeid.”
(anar ikkje)

“Av det følger logisk at definisjoner ikke kan vurderes fyldestgjørende i et abstrakt vakuum”
(dette er eit abstrakt vakuum! und wie!)

“Begrepsfeltene struktureres så videre til tematiske hierarkier med assosiative relasjoner på tvers av hierarkiene hvor det er “nyttig” i gjenfinningssammenheng.”

“Temahierarkier (…) anvendes innenfor informasjonsgjenfinningssystemer.”
(denne forstod eg faktisk. men det siste ordet er…sjukt.)

“Gjennom det kommunikative dynamikkbegrepet er det imidlertid ikke mulig å etablere en isoleringsprosedyre for tematiske enheter i tekster, som vi jo trenger.”
(ånei, me treng det også, då må eg jo forstå kva det går i…)

“Dette harmoniserer med en antakelse om at FS-varianter er parasittiske på AS, men synes å bryte med Thomas Kuhns tese om at observasjoner er “paradigmeimpregnerte” i den forstand at data og observasjoner kun er forståelige gjennom det paradigmet, eller den faglige matrisen, de tilhører.”
(viss du seier det, så)

“Alternativt er å bruke den lengre definiens for å erstatte den uforståelige definiendum med resulterende tap av økonomi i fremstillingen.”

og til slutt, min klare favoritt:
“Hvis man som fagmann skal omtale et emne eller problemkompleks til en faglig sett utenforstående, er det mange termer man ikke kan bruke. Man må da erstatte termene med definisjoner og forklaringer for å opprettholde forståelsen hos mottakeren (…).”

eg trøstar meg med at denne teksten truleg ikkje er skrive for studentar, men snarare for dei som allereie kan alle desse orda frå før. teksten har eit lite avsnitt om det òg, nemleg. at ein kan ta seg fridomen å nytta vanskelege termar utan forklaring om ein reknar med at mottakaren kjenner til dei frå før.

 

refleksjonsnotat

Refleksjonsnotat til omsetjing II

Dette er ei refleksjonstekst skrive til omsetjing II. I refleksjonsteksta, eit essay skal det visst verta, vil eg diskutera kva som er problematisk med nokre omsette omgrep i fyrsteutkastet, og grunngje endringar eg har gjort frå utkastet til den omarbeidde teksta. Alt med god støtte og underbyggjing frå pensumlitteraturen.

I fyrste omgang er det sjølve omsetjing II som er problematisk. Denne omsetjinga er direkte ubrukeleg som refleksjonsmateriale, då omlag samtlege feil som er gjort i utkastet er av typen “ordet er gale. Ordet tyder ikkje det same som ordet det skal omsetja.” Løysing: “finn eit ord som tyder det same som ordet det skal omsetja”. Gjev dette eit grunnlag for refleksjon og diskusjon kring ordval og endringar? Nei.

Problematisk er også pensumlitteraturen. Und wie! Vel fortel den mykje spanande om skilnadar mellom språk, og kan koma med mange døme på klassiske omsetjingsproblem – samt løysingar på desse – men språka den vel å ta føre seg ligg for det meste i asia, og der er eg lite kjent. Her er det lite støtte og underbyggjing å finna i høve tysk.

Boka gjev seg ikkje der. Den er på engelsk òg, så alt den kjem med må omsetjast til norsk i refleksjonsteksta – ei dobbelomsetjing for nokre av oss. Dette er mykje unødig arbeid for oss som uansett ikkje finn anna å henta i denne boka enn nye omgrep for ting me allereie kan forklara greitt med eigne ord. Greiare med eigne ord, faktisk, for etter eg hadde omsett store delar av refleksjonsteksta til pensumspråket forstod eg ikkje teksta min lenger. Dette freista eg å løysa med å dela opp teksta i mindre avsnitt med eigne overskrifter. Dei pensumrelaterte overskriftene er meint å famna nokså vidt slik at i det minste delar av innhaldet i avsnittet kan relaterast til dei. Det er svært sannsynleg at delar av innhaldet i dei forskjellige avsnitta overlappar, då innføringa av pensumtermar fekk setningane til å klistra seg saman endå mange av dei ikkje har noko som helst med kvarandre å gjera.

Etter nokre avsnitt syner også denne refleksjonsteksta seg å vera problematisk. Her finn ein korkje diskusjon kring ordval og endringar eller referansar til pensum.  Årsakene til dette kan liggja i dei momenta eg peika på i avnsitta over, eller i overkant stor tru på referanseverdien pensumstoffet har. Dette er eit komplisert spørsmål, der truleg fleire faktorar spelar inn, dei vera seg kulturspesifikke eller stilistiske, og å koma med eit eintydig svar er umogeleg. Det må drøfting og argumentering til, slikt tar tid, og kunne koma til å trekkja ut i det uendelege. Det er for seint for slikt no.

Refleksjonsteksta er svak også i høve sjanger, for dette er jo ikkje noko essay. Allereie i fyrste avsnitt, der essaysjangeren vert introdusert med ordfølgja eit essay skal det visst verta råkar ein ut for det som kan verka som ei mildt ironisk tilnærming til nettopp denne sjangeren, og med dette vert også teksta trekt i tvil. Vidare nedover i teksta ballar dette på seg med ei stadig aukande mengd humoristiske og sarkastiske innfallsvinklar og ei samstundes minkande mengd seriøst fagstoff, om slikt fagstoff nokon gong har vore til stades i denne teksta, då. Omlag midt i avsnitt fire er ein godt inne i kåserisjangeren, endå wikipedia meiner at sarkasme ikkje har noko der å gjera. Lange setningar er òg ein uting i eit kåseri, og såleis har refleksjonsteksta anten laga seg sin eigen sjanger (sarkastisk kåseri) eller greidd å rota det såpass til for seg sjølv at ho sit her både sjanger- og meiningslaus.

Til slutt sit ein att med eit inntrykk av at heile refleksjonsteksta er beint fram useriøs, og skrive i ei lettare frustrert stund dagen før den verkelege refleksjonsteksta skal leverast, saman med ei omsetjing i to versjonar som ikkje eigna seg særskilt godt for refleksjon.

“tekst” i hokjønn i høve kvinnedagen. ja, ein kan faktisk velja.