lese og likt frå siste tida:

Muriel BarberyPinnsvinets eleganse
sidan eg i byrjinga streid vilt med setningsoppbyggjinga, er eg no huga på å lesa boka omatt på originalspråket. då er det sikkert endå finare, tenkjer eg, som elles er grunnen til at eg les så lite omsette bøker. eg vert så forviten på korleis det eigentleg er, og kvifor kan eg ikkje russisk, t.d.? eg er tvingande nøydd til å læra meg russisk. i denne boka er til all lukka originalspråket fransk. det har eg berre minimal c-språk røynsle med, men det får våga seg. eg kjenner systemet, og tek orda når dei kjem. (sjå der ja! endå eit av dei tekststykka som gjev seg ut for å handla om litteratur, men i staden ber rett ut i språknerdinga. for meg er det to sider av same sak, ikkje sider ei gong, om det no absolutt skal skiljast i to; so heller to ljosark oppå kvarandre slik at ein ser alt samstundes. dessutan handlar det mykje om språk i boka òg. det las no i alle fall eg.)

Sólrún MichelsenTema við slankum / At danse med virkeligheden
samansett av fleire noveller som heng saman. me fekk lesa nokre av dei på sommarkurset i fjor, frå den danske utgåva. eg likte dei særs godt, men (jamfør førre bok) var nøydd til å sjå korleis dei var på færøysk òg. veit ikkje om det var så valdsamt stor skilnad,  så då kan de heldigvis lesa den danske utan å mista noko. det var fyrst då boka vart omsett til dansk at folk tok til å lesa henne, for kven vil lesa ei bok som gjev seg ut for å handla om slanking? og endå tristare: TEMA med store bokstavar på ei keisam framside (eg tilrår eit biletsøk på dei to titlane, so de ser skilanden med eigne auge). eigentleg er det ei litt skummel bok som krinsar om jente- og kvinnelagnad for ikkje så alt for lenge sidan (50-70-talet). der er mellom anna ei jente med som er innelæst i eit stort skur i hagen – heile hagen er eit skur. og etter kva eg fekk med meg på litteraturførelesingane der ute, trong visst ikkje slikt noko vera vill fantasi heller.

her er litt på norsk. berre direkte omsett, og det er tullete at eg ikkje tok med dei skumle delane med ho i skuret. dei er best, sånn litterært sett. giss ei gong om dei er vanskelege å omsetja.

Raud kveld

Det sting når eg vender meg. Stikk. Men når eg ser etter, er ingenting å sjå. Eg legg meg att, og så stikk det ein annan stad. No ser eg han. Ein særs liten ende. Eg får tak i han mellom to negler og dreg han forsiktig ut. Han vert større og større, til han slepper, og eg har ei mjuk fjør i handa.

Eg vil ikkje sova. Det er ljost utanføre, og eg ligg i øvste køya. Eg slepper fjøra, og ho fer siglande hit og dit og snurrar rundt i luftbølgjene. Eg klemmer puta, og fleire stikk. Eg dreg dei ut ei etter ei og let dei dala nedover i det underlege, raude ljoset, som kjem frå dei attdregne gardinene.

Det er eit lite hol i eit hjørne. Raskt er det litt større. Og litt større. Eg får handa inn i puta. Her er so blautt og små stikk. Eg dreg ei full hand til meg, og let dei dala alle på ei gong. Oppatt og oppatt. Golvet ser ut som skyene om kvelden. Soleis ser det også ut, der kor bestefar og den gamle svarte er no. Ho er i svart, og bestefar ser underleg ut, der han sit i kvit kjole og speler på harpe. Hovudet, med det strenge andletet, passar liksom ikkje til.

[…]

Eg fór inn att i kjøkenet og tok mamma om livet og trykte meg innåt det våte forkledet, og redsla rømde. Ho lo og kysste meg på hovudet. Eg sleppte henne.
– Kor er det no?
– Kven?
– Lausungen.
Mamma sette seg på krakken med hendene på det blomstrute forkledet. Ho stirde ut gjennom vindauget.
– Han døydde ung, sa ho stilt. – Gjekk bort.
Gjekk bort. Grumsut, grått vatn eller kanskje djupt, grønt. Eg lét døra varleg att etter meg og fór ut i hønsehuset. Sette meg på appelsinkassa for å tenkja.

Fyrst miste bestemor mor si og so lausungen og so bestefar. Kanskje var det fordi ho ikkje kunne vera heima hjå barnet, at ho miste det. Ho vaska fisk. Ho vaska dei utanføre i iskaldt vatn. Det var difor ho hadde leddgikt. Mammaar skulle vera heime, slik at du alltid kunne renna inn og halda om dei. Tru om alle lausungar må døy unge?

Parantes

Han høyrer vinden. Kvifor ljodar vinden annleis om natta? Som kom han opp or kløfta. Han skifter farge om natta, endå han ikkje har nokon farge. Om dagen legg du ikkje merke til han. Då er han berre der.

Å dansa med røynda

– Også er det Chartres-typen [labyrint]. Det var han du teikna, seier han til jenta.
– Han er noko for seg sjølv. Svært enkel.
Augo glødde, medan han fortalde.
– Han er biletet på livsferda, der utfordringa ikkje er å velja mellom to mogelegheiter, men å dansa med røynda.

Jenta sit teiande. Det liknar ikkje henne. Dei ser båe på meg, og eg kjenner meg trykt opp i ein krok.

*

det siste kapittelet her, om labyrintane og dansinga, minner meg heilt gale intenst om Murakamiboka “Dans, dans, dans”. forvitneleg! labyrint heiter forresten villiniborg på færøysk, eit ord eg kjende eg alltid har sakna då det dukka opp. og endå tok det fire sider før eg fann ut kva det var.